Ánh nắng mặt trời là nguồn phát ra tia tử ngoại (hay còn gọi là tia cực tím – tia UV). Loại tia này chính là tác nhân gây nên rất nhiều tác hại cho làn da. Mức tác hại của tia UV phụ thuộc vào cường độ ánh sáng, thời gian tiếp xúc với ánh sáng, và việc da có được bảo vệ hay không. Nếu không bảo vệ da khỏi tia nắng mặt trời, chỉ cần vài phút tiếp xúc mỗi ngày theo thời gian sẽ tạo ra những thay đổi đáng chú ý cho da. Tàn nhang, đồi mồi, gân máu, da thô, nếp nhăn, mất collagen, sừng hóa đều có nguyên nhân do ánh nắng mặt trời và chắc chắn một điều rằng ánh nắng mặt trời có thể gây ung thư da.

Tầm quan trọng khi nhận biết các dấu hiệu và triệu chứng của các vấn đề về da phổ biến nhất gây ra bởi ánh nắng

Làn da bị lão hóa sớm
Không còn nghi ngờ gì việc tia UV là một trong những các nhân tố quan trọng nhất trong việc làm cho làn da bị lão hóa sớm. Các triệu chứng bao gồm sự xuất hiện các vết nhăn, da mất tính đàn hồi, các đốm da lão hóa và da sần sùi.

Phụ nữ với nhiều tàn nhang và các đốm da lão hóa

Sự xuất hiện các vệt sáng đa hình dạng  (PLE)
Chỉ với 20 phút dưới ánh nắng mạnh có thể gây nên PLE, một chứng phát ban xảy ra sau khi phơi nắng. Chứng phát ban này thì có nhiều dạng, bao gồm các nốt đỏ nhỏ, các vùng đỏ lớn hơn và các vết bỏng rộp.

Chứng tăng sắc tố da
Đây là tình trạng da vô hại và không có gì phải lo lắng, với các đốm sậm màu xuất hiện trên da. Nó được gây ra bởi việc phơi nắng quá nhiều.

Sự sạm nắng
Làn da bị đỏ, đau rát bởi phơi nắng quá độ, và thiếu sự bảo vệ khỏi mặt trời. Mặc dù cả cơ thể đều có nguy cơ, nhưng vùng bị ảnh hưởng phổ biến nhất là các vùng tiếp xúc trực tiếp với các tia UV gây hại như vai, mặt, phần trên của tai, da đầu, mu bàn chân.

Cận cảnh mũi và miệng

Chứng mụn rộp đơn hình 

Một trong những tác động tiêu cực của UVA là sự suy giảm hệ thống miễn dịch của da. Điều này làm cho da dễ bị tấn công bởi các virut như virut mụn rộp đơn hình, cũng được biết như là những vết lở loét nghiêm trọng. Đây là những vết bỏng rộp nhỏ phát triển ở môi hoặc là quanh miệng.

Ung thư da
Ung thư da có thể xuất hiện trên da mà đã và đang phơi nắng quá nhiều, da mặt cũng có nguy cơ này.

Cơ chế tác động của UVA và UVB
Cơ chế tác động cơ bản như sau: Khi ánh nắng mặt trời tác động đến các vùng da, ngay lập tức, các tế bào da sẽ phản ứng ngược lại bằng cách tăng sản sinh Melanin – sắc tố quyết định màu da. Melanin càng nhiều, da càng bị sậm đen.
Có 3 loại tia cực tím là UVA, UVB và UVC. Tia UVC có khả năng gây ung thư cao nhất nhưng bị tầng ô zôn hấp thụ và phản xạ nên không đến được mặt đất. Tuy nhiên hiện tại có nhiều nơi tầng ô zôn bị thủng hoặc bị mỏng thì nguy cơ từ UVC là rất lớn. 99% các loại kem chống nắng không có tác dụng chống UVC. Ở phạm vi bài này chúng ta chỉ nói về UVA và UVB.

Trong hình ảnh có thể có: văn bản

1. Bạn biết gì về UVA và UVB?
UV (Ultra Violet), gọi chung là tia tử ngoại, gồm có A,B,C. Tia UV chiếu xuống đến mặt đất và hấp thu vào da người nhiều hơn cả là UVA và UVB.
UVA (Ultraviolet A : Tia cực tím bước sóng A): Tia cực tím bước sóng A khiến da của chúng ta bị hình thành các nếp nhăn. 95% tia nắng mặt trời là tia UVA.
UVB (Ultraviolet B: Tia cực tím bước sóng B): Tia cực tím bước sóng B gây bỏng da và ung thư da. Kem chống nắng có chỉ số SPF càng cao thì khả năng ngăn chặn tia UVB càng lớn.
UVA có dải sóng dài hơn UVB, cho nên UVA hấp thụ xuống sâu dưới da hơn so với UVB. Từ đó, UVA tích tụ gây 1 số bệnh ung thư nguy hiểm (cả ở da-chủ yếu trên mũi) và cả ở mắt, sạm da lâu dài, nốt tối màu (ung thư da lành tính). UVB gây phần lớn sạm da, tàn nhang (vì khi chịu tác động của tia này càng mạnh, tế bào da phải tăng cường sản sinh Melanin càng nhiều để phản ứng ngược lại) và hầu hết các dạng ung thư còn lại.
Chỉ số SPF để dành cho chỉ số chống nắng UVB, còn nếu không nhắc đến là SPF cho UV nào, thì ta ngầm hiểu chỉ chống nắng cho UVB mà thôi.
2. Tác hại của tia UVA và UVB?
Thành phần chính của ánh sáng mặt trời là tia UVA, UVB và UVC. Tuy nhiên, UVC đã bị tầng khí quyển hấp thu hết, chỉ tính đến tia UVA và UVB, đóng một vai trò quan trọng trong việc gây tổn thương trên da.
Tia UVA tác động đến phần sâu của da
Tia UVA chiếm thành phần chính trong tia nắng. Thời gian hoạt động như sau:
+ Trước 10h sáng và sau 14h chiếm 99% trong tia nắng chiếu xuống mặt đất
+ Từ 10h sáng đến 14h chiếm 95%
Tia UVA không trực tiếp làm đen da như tia UVB nhưng còn độc hại hơn vì chúng phá hủy collagen và elastin, khiến da nhanh chóng bị lão hóa với những vết nám, sạm da và những nếp nhăn già cỗi, thậm chí về lâu dài sẽ gây ung thư da.
Tia UVA tồn tại ở tất cả các ngày trong năm và tác hại của tia không phụ thuộc vào độ cao, mùa hay thời tiết (phải nhớ kĩ điều này, kể cả trời râm thì trong đó vẫn đầy rẫy tia UVA) vì tia UVA xuyên qua mây, bê tông, kính cửa sổ, kính xe hơi, quần áo, bị phản chiếu bởi nước, cát… Do đó tia UVA tồn tại mọi lúc mọi nơi và gây ra các tổn thương sâu ở da.

tia-uva-va-uvb-la-gi

Đây là câu trả lời cho câu hỏi, tại sao nhiều phụ nữ rất chú trọng bảo vệ da, thường xuyên ngồi trong phòng, di chuyển bằng ô tô, nhưng làn da vẫn bị hư tổn. Đó là vì khả năng xuyên thấu của tia UVA rất mạnh, do đó bạn phải biết cách ngăn ngừa đúng cách, nếu không làn da vẫn có thể bị hư tổn nặng nề.

Nói tóm lại, khi nghĩ đến UVA, các bạn hãy nghĩ đến những vết nám, vết nhăn và sự lão hóa da.
Tia UVB tác động trực tiếp lên bề mặt da
Thời gian hoạt động:
+ Trước 10h sáng và sau 14h chiếm 1% trong tia nắng chiếu xuống mặt đất
+ Từ 10h sáng đến 14h chiếm 5%
Sở dĩ tia UVB chiếm tỉ lệ ít trong tia nắng chiếu xuống mặt đất vì đa số đã bị tầng ozon cản lại. Tầng ozon có tác dụng như một tấm lá chắn ngăn không cho tia UVB, UVC không cho xuống trái đất. Tuy nhiên với tác hại của việc nóng lên toàn cầu, chúng ta nghe nói đến hiện tượng “thủng” tầng ozon, thực chất là tầng ozon ở đó bị mỏng đi, đồng nghĩa với việc tia UVB sẽ được “thả rông” xuống bề mặt trái đất nhiều hơn, gây nguy hại hơn.
Tác hại của tia UVB thay đổi theo mùa, thời tiết, độ cao. Tác hại càng lớn vào mùa hè, trong khoảng thời gian có ánh nắng gay gắt nhất trong ngày ( từ 11h sáng đến 15h) và càng lên cao thì tác hại càng lớn. Tuy vậy, tia UVB không xuyên qua mây, kính nên không gây tổn thương da khi chúng ta ngồi trong bóng râm, ở trong nhà, trong xe hơi và vào những ngày mưa. Tia UVB gây tổn thương nông và cấp tính ở da: gây đỏ da, phỏng nắng, rám nắng.

tia-uva-va-uvb-la-gi

3. Làm thế nào có thể tránh được các tác hại của tia UV?
Chúng ta vẫn có thể hưởng thụ được những phút thư giãn ở ngoài trời, nếu chúng ta thực hiện các biện pháp đơn giản sau đây:
+ Rút ngắn thời gian tiếp xúc trực tiếp với bức xạ ngoài trời. Khi bạn ra khỏi nhà, hãy tự che chắn mình khỏi các tia UV bằng cách đội mũ, mang giày, mặc quần áo dài. Bảo vệ cặp mắt của bạn bằng cách đeo các loại kính có khả năng chắn tia UV.
+ Mang các loại màng chắn bức xạ mặt trời ở các phần da không được che phủ bởi quần áo và kem chống nắng. Nếu bạn đang mặc đồ tắm, nên hạn chế tiếp xúc với bức xạ mặt trời bằng cách ngồi trong bóng râm.
4. Chọn kem chống nắng như thế nào?
Chỉ số SPF là gì?
SPF( Sun Protector Factor)- là chỉ số bảo vệ da trước tia UVB
Cách tính chỉ số SPF: 1SPF= 10p để tính thời gian mình có thể dong dong đi nắng trong điều kiện lý tưởng. Thế có nghĩa là SPF 30 thì da mình được bảo vệ trước tia UVB là 300p( tương đương 5 tiếng), SPF 50 thì sẽ là hơn 8 tiếng, còn SPF 100 sẽ là 16 tiếng??? Ôi, không phải nhé, con số chỉ dừng lại ở mức 50+ thôi nhé. Vì sao ư?
Bởi vì đây là định mức cao nhất mà FDA( Food & Drug Administration) đưa ra cho việc ghi chỉ số SPF trên kem chống nắng. Lí do là vì SPF 30 đã giúp bạn chống lại 97% tia tử ngoại, còn SPF 50 thì là 98%, vậy thì có lí do gì mà chúng ta phải chi trả tiền cho những sản phẩm có spf lớn hơn 50? Nên 1 lời khuyên chân thành là hãy chọn cho mình một sản phẩm có SPF trong khoảng 30-50+ bạn nhé!
Chỉ số PA
PA( Protection Grade)- chỉ khả năng bảo vệ da trước tia UVA
Có 3 cấp độ thường gặp ( bây giờ là 4 rồi nhé):
PA+: Chống tia UVA 40-50%
PA++: Chống tia UVA 60-70%
PA+++: Chống tia UVA 90%
Tóm lại về PA, chỉ số càng cao thì khả năng bảo vệ da của bạn trước tia UVA càng lớn, nên mình high recommend cho những sản phẩm kem chống nắng có PA+++ nhé
3, Broad- Spectrum
Có rất nhiều sản phẩm kem chống nắng không có chỉ số PA, vậy có nghĩa là da bạn không được bảo vệ trước tia UVA? Đừng lo lắng, hãy xem xem trên sản phẩm chống nắng ấy có ghi chữ “Broad- Spectrum” không nhé.
Với những sản phẩm chống nắng có SPF lớn hơn 15 có ghi chữ Broad Spectrum- Quang phổ rộng trên bao bì thì được FDA công nhận đều có khả năng bảo vệ da khỏi 2 tia UVA và UVB. Nên khi quyết định mua 1 sản phẩm chống nắng, nếu không có PA+ nhưng có SPF và Broad Spectrum thì bạn cứ tạm hiểu là em ý đủ điều kiện để “ chống nắng” cho bạn rồi nhé.

Trả lời